Ní thuairiscíonn 38% d'íospartaigh calaoise an eachtra dá mbanc ná d'údarás ar bith, de réir preasráitis ó Bhanc Ceannais na hÉireann an 4 Meán Fómhair 2026. Ní insíonn an figiúr sin cén chuid acu a bhaineann le camscéimeanna casaíní ar líne.

Má cheapann tú gur camscéim atá ann, ná freagair a thuilleadh, ná déan aon íocaíocht eile agus glaoigh ar do bhanc ar an uimhir ar chúl do chárta. Ansin tuairiscigh an cás do stáisiún áitiúil an Gharda Síochána.

Cúig chéim le déanamh láithreach

Seo na céimeanna san ord inar féidir iad a chur i gcrích. Is don bhanc, ní don suíomh a d'iarr an t-airgead, a dhéantar an chéad ghlao.

  1. Cuir deireadh leis an teagmháil leis an té atá i mbun na camscéime, agus ná déan níos mó íocaíochtaí. Ná freagair a gcuid ríomhphost, téacsanna ná glaonna. Cuir bloc ar a uimhir, ar a sheoladh ríomhphoist agus ar a chuntas sna meáin shóisialta, a deir an Coimisiún um Iomaíocht agus Cosaint Tomhaltóirí (CCPC).
  2. Glaoigh ar do bhanc ar an bpointe, ar an uimhir atá ar chúl do chárta dochair nó creidmheasa. Molann FraudSMART é sin, an tionscnamh ó Chónaidhm Bhaincéireachta agus Íocaíochtaí Éireann (BPFI). Deir an Garda Síochána gur cheart an cás a thuairisciú don bhanc láithreach chun an caillteanas airgid a laghdú. Is féidir leis an mbanc do chuntas a chur ar sos agus do chárta a chur ar ceal go dtí go mbeidh sé seiceáilte, a deir an CCPC. Is féidir leat ‘aisíocaíocht’ (aisiompú na híocaíochta) a iarraidh freisin.
  3. Ná scrios aon teachtaireacht, ríomhphost ná téacs go dtí go mbeidh an cás tuairiscithe, mar b'fhéidir go mbeidh siad ag teastáil ón mbanc nó ó na Gardaí. Sábháil pictiúir scáileáin, ainmneacha úsáideora agus taifid idirbhirt.
  4. Tuairiscigh an eachtra do stáisiún áitiúil an Gharda Síochána. Tabhair leat cóipeanna de na ríomhphoist, sonraí an chuntais agus cóip den fhógra nó den phost inar tháinig tú ar an tairiscint. Míníonn leathanach an Gharda Síochána faoi chalaois ar líne é sin. Úsáid freisin seirbhís tuairiscithe ar líne an tsuímh nó an fhóraim inar tharla an chamscéim. Ba cheart fiú iarracht chalaoise a thuairisciú.
  5. Seiceáil na hidirbhearta le déanaí ar do chuntais le haghaidh idirbhearta neamhúdaraithe, athraigh do phasfhocail agus cuir fíordheimhniú ilmhodha ar siúl más féidir. Má chliceáil tú ar nasc amhrasach, déan seiceáil slándála ar do ghuthán nó ar do ríomhaire.

An bhfaighidh tú d'airgead ar ais? Braitheann sé ar an modh íocaíochta

B'fhéidir go mbeidh tú in ann d'airgead a fháil ar ais. Braitheann sé ar a tharla agus ar an dóigh ar íoc tú an caimiléir, a deir Faisnéis do Shaoránaigh. Níl ráthaíocht ar bith ann. Is féidir ‘aisíocaíocht’ a iarraidh ar íocaíocht cárta; is lú an seans le haistriú bainc, le dearbháin nó le criptea-airgeadra.

Conas a d'íoc túCad a deir an fhoinseFoinse
Íocaíocht nár údaraigh túDéan teagmháil le do bhanc ar an bpointe. I bhformhór na gcásanna, ní mór don bhanc í a aisíoc leat.Faisnéis do Shaoránaigh
Cárta dochair nó cárta creidmheasaIs féidir ‘aisíocaíocht’ a iarraidh. B'fhéidir go mbeidh cosaint níos láidre agat le cárta creidmheasa ná le cárta dochair nó le haistriú bainc. Bíonn suas le 90–120 lá agat, i bhformhór na gcásanna.CCPC · CCPC
Aistriú baincDéan teagmháil leis an mbanc go tapa, mar is deacair aistrithe bainc a rianú.Faisnéis do Shaoránaigh
Seirbhís aistrithe airgidIs beag an seans go bhfaighidh tú d'airgead ar ais.Faisnéis do Shaoránaigh
Dearbháin nó cártaí bronntanaisIs beag an seans go bhfaighidh tú d'airgead ar ais.Faisnéis do Shaoránaigh
Criptea-airgeadraNíl cosaint tomhaltóra ná cúiteamh ann má théann rud éigin ar strae.CCPC

Is cás ar leith é aistriú a sheol tú féin. Ba é €179.04 milliún luach na n-íocaíochtaí calaoiseacha in 2025, a deir Banc Ceannais na hÉireann an 4 Meán Fómhair 2026. Bhí sé sin 27.2% níos airde ná in 2024. Ba as calaois ina n-údaraíonn an t-íospartach an íocaíocht é féin (‘authorised push payment fraud’) a tháinig 45% den luach sin (€74.86 milliún), de réir na tuarascála céanna. Chuaigh 69.8% de luach iomlán na n-íocaíochtaí calaoiseacha chuig cuntais lasmuigh d'Éirinn.

Níl ráiteas oifigiúil le fáil sna foinsí a seiceáladh ar cathain a aisíocann banc íocaíocht a cheadaigh an custaiméir féin. Is é an banc a chinneann, agus níl aon ráthaíocht ann. Is amhlaidh i gcás ‘aisíocaíochta’ ar airgead a chuir tú isteach le suíomh a raibh cuma casaíne air: is é an banc agus scéim an chárta a chinneann.

Is fiú an cás a thuairisciú, cé nach bhfuil cinnteacht ann. Deir an Banc Ceannais go bhfuil sé níos dóichí go bhfaighidh íospartaigh a thuairiscíonn a gcás a gcuid airgid ar ais. Deir an CCPC go gcabhraíonn tuairisc le fianaise a thógáil, fiú nuair is lú an seans go bhfaighfear an t-airgead ar ais. Eolas ginearálta é seo, ní comhairle dlí.

Camscéimeanna casaíní ar líne: na patrúin atá le haithint

Níor aimsíodh leathanach oifigiúil faoi chasaíní bréige. Ní luaitear casaíní ná geallta sna leathanaigh faoi chamscéimeanna ón nGarda Síochána, ón CCPC, ón gCoimisiún um Rialáil Cumarsáide (ComReg), ó Fhaisnéis do Shaoránaigh ná ó FraudSMART. Seiceáladh na leathanaigh sin an 6 Deireadh Fómhair 2026. Tá cúig phatrún soiléir iontu, áfach. Tá an patrún céanna i gceist nuair a bhaineann an chamscéim le casaíne nó le geall, ach comparáid é sin, ní tuairisc oifigiúil.

‘Bhuaigh tú’, ach tá táille le híoc

Áirítear calaois chrannchuir ar na cineálacha calaoise a liostaíonn an Garda Síochána. Deirtear leis an íospartach gur bhuaigh sé crannchur nó tarraingt duaise agus go gcaithfidh sé airgead a íoc chun an t-airgead a scaoileadh. Deir FraudSMART gur minic a deirtear gur bhuaigh tú comórtas nó crannchur nár iontráil tú riamh. Mínítear an táille mar chostais árachais, mar tháillí bainc nó mar chánacha, a deir an fhoinse chéanna. Is é comhairle an CCPC gan airgead a íoc chun duais a éileamh agus gan sonraí cárta a thabhairt amach. Tá an patrún céanna i gceist nuair a iarrann suíomh táille nó cáin sula n-íocfar airgead buaite.

Teachtaireacht nó ríomhphost le nasc

Is fioscaireacht (ríomhphost) nó smioscaireacht (téacsteachtaireacht) a thugtar ar theachtaireachtaí a threoraíonn thú chuig suíomh gréasáin calaoiseach. Deir an CCPC gan cliceáil ar nasc ná glaoch ar uimhir a thagann i dtéacsteachtaireacht nach raibh súil agat léi. Is féidir leis na teachtaireachtaí seo a bheith sa snáithe céanna le teachtaireachtaí a fuair tú ó eagraíocht dhlisteanach i ndáiríre. Deir FraudSMART go dtreoraíonn an nasc thú chuig suíomh gréasáin calaoiseach agus go bhfreagraíonn caimiléir an uimhir, é ag ligean air gur ón ngnólacht dlisteanach é.

Suíomh gréasáin aithrise

Faoi shiopaí bréige ar líne, deir an CCPC go ndéanann roinnt acu aithris ar bhrandáil, ar dhathanna agus ar leagan amach siopaí aitheanta. Ní chiallaíonn seoladh ‘.ie’ go bhfuil gnólacht cláraithe nó lonnaithe in Éirinn, a deir sé freisin. Is comharthaí rabhaidh iad modhanna íocaíochta neamhghnácha (criptea-airgeadra, cártaí bronntanais), brú chun cumarsáid a dhéanamh lasmuigh den suíomh agus táillí breise chun earra a ‘scaoileadh’. Níl tuairisc oifigiúil le fáil ar shuíomh casaíne nó geallta a dhéanann aithris ar shuíomh eile. Seiceáil seoladh an tsuímh go cúramach.

Próifíl bhréige nó ‘tacaíocht custaiméirí’ sna meáin shóisialta

Cruthaíonn calaoiseoirí próifílí bréige sna meáin shóisialta agus in aipeanna teachtaireachtaí chun muinín a ghnóthú, a deir an CCPC. Is féidir leo íoc as fógraí freisin chun níos mó daoine a shroicheadh. Ligeann siad orthu gur gníomhairí seirbhíse custaiméirí iad, le tic ghorm chun cuma dhlisteanach a thabhairt dóibh. Tugann siad le fios freisin gur bhuaigh tú duais agus iarrann siad íocaíocht nó sonraí pearsanta. Seiceáil cuntas eagraíochta trí na naisc ar a suíomh gréasáin féin.

‘Tacaíocht’ a iarrann cianrochtain

Ní iarrfaidh do bhanc d'uimhir PIN, do shonraí baincéireachta iomlána ar líne ná cianrochtain ar do ghléas choíche, de réir FraudSMART an 13 Iúil 2026. Ní cóir cianrochtain ar do ríomhaire pearsanta a cheadú riamh, a deir Faisnéis do Shaoránaigh.

Conas teachtaireacht nó suíomh gréasáin a sheiceáil?

Ní leor aon seiceáil amháin, mar tá teorainn ag gach ceann acu. Seo ceithre cheann in ord: lipéad an téacs, teagmháil a bhunaíonn tú féin, comharthaí rabhaidh ginearálta agus clár an GRAI. Insíonn gach ceann acu cad a chuireann sé in iúl agus cad nach gcuireann.

  1. Lipéad ‘Likely Scam’ (‘Camscéim is dócha’ sa leagan Gaeilge de chuid ComReg). Ón 3 Iúil 2025 i leith, cuirtear an lipéad ‘Likely Scam’ ar théacsteachtaireachtaí ó aitheantais seoltóra nach bhfuil cláraithe le ComReg. Ní chiallaíonn an lipéad gur camscéim í: is féidir gur ó ghnólacht dlisteanach a tháinig sí, gnólacht nár chláraigh a aitheantas seoltóra. Ní chiallaíonn easpa lipéid go bhfuil an teachtaireacht fíor ach an oiread. Tá an lipéadú i bhfeidhm; tá blocáil na dteachtaireachtaí sin le teacht, gan dáta, de réir ComReg (stádas an 1 Deireadh Fómhair 2026).
  2. Teagmháil a bhunaíonn tú féin. Molann ComReg teagmháil a dhéanamh leis an eagraíocht go díreach, le sonraí a fuair tú go neamhspleách ar a suíomh oifigiúil, ar a haip nó ó fhoinse iontaofa eile. Deir an Garda Síochána gan sonraí teagmhála a úsáid a thug an té a ghlaoigh nó a sheol téacs duit.
  3. Comharthaí rabhaidh ginearálta. Deir Faisnéis do Shaoránaigh gur comharthaí iad teagmháil gan iarraidh, brú chun freagra a thabhairt nó airgead a aistriú go gasta, modhanna íocaíochta coimhthíocha agus iarratas chun an tairiscint a choinneáil faoi rún. Ní cruthúnas iad. Is cúis iad le stopadh.
  4. Clár an GRAI. Is féidir oibreoir geallta cianda a sheiceáil i gclár Údaráis Rialála Cearrbhachais na hÉireann (GRAI). An 6 Deireadh Fómhair 2026, bhí 36 ceadúnas ann, ag 35 oibreoir, agus is ceadúnais gealltóireachta iad uile. Níl casaíne ar bith sa chlár, mar deir an GRAI go gceadúnófar cluichí casaíne agus meaisíní sliotáin níos déanaí. Dá bhrí sin, ní insíonn easpa sa chlár tada faoi chasaíne. Ní chuireann iontráil sa chlár in iúl ach an oiread gur leis an sealbhóir an suíomh ina bhfuil tú: ainmneacha trádála atá sa cholún ‘Trading Name’, ní seoltaí gréasáin. Seiceáil an seoladh trí theagmháil a bhunaíonn tú féin. Tá míniú ar an gclár sa treoir dar teideal ‘cad atá ceadúnaithe in Éirinn agus conas é a sheiceáil’.

Is cás ar leith é oibreoir gan cheadúnas ón GRAI. Ní hionann sin agus camscéim: ós rud é nach bhfuil ceadúnas cluichí á eisiúint fós, níl ceadúnas Éireannach ag aon chasaíne ar líne faoi láthair. Ach deir an GRAI nach féidir le tomhaltóirí a úsáideann oibreoirí gan cheadúnas brath ar na cosaintí tábhachtacha a chaithfidh oibreoirí ceadúnaithe a sholáthar. Deir sé freisin go bhféadfadh sonraí pearsanta agus airgeadais daoine fásta a bheith i mbaol má úsáideann siad suíomhanna ar an margadh dubh. Tá míniú ar an gcosaint sin sa treoir dar teideal ‘an chosaint nach bhfuil agat le hoibreoir gan cheadúnas Éireannach’.

Cé a dhéanann cad, agus cad a sheiceálann an GRAI i ndáiríre

Ní hé an GRAI an chéad áit le dul i gcás camscéime. Seo achoimre ar na heagraíochtaí agus ar an áit a stopann gach ceann acu.

CéCad is féidir leisCá stopann sé
Banc nó soláthraí an chártaCárta a stopadh, cuntas a chur ar sos, iarracht a dhéanamh an íocaíocht a aisiompúNí ráthaíonn sé íocaíocht a sheol tú féin a aisíoc
An Garda SíochánaTuairisc a ghlacadh ag an stáisiún áitiúil; cásanna casta á láimhseáil ag Biúró Náisiúnta an Gharda Síochána um Choireacht EacnamaíochNíl ráiteas oifigiúil ann go bhfaighidh tú d'airgead ar ais
An GRAIClár na sealbhóirí ceadúnais a choinneáil; gearáin faoi shárú oibleagáide ag sealbhóir ceadúnais a ghlacadhNí dó a thuairiscítear calaois; ní réitíonn sé díospóidí; ní féidir an fhoirm ghearán a úsáid faoi oibreoir gan cheadúnas
An CCPCEolas ar do chearta agus ar na chéad chéimeanna eile; líne ar (01) 402 5555Ní réitíonn sé cásanna aonair le gnólachtaí
ComRegRialacha ar lipéadú SMS; comhairle chun an uimhir a bhlocáil leis an oibreoir gutháinNí fhiosraíonn sé calaoisí; seolann sé thú chuig an nGarda Síochána
Ardán meán sóisialtaFógra nó próifíl a bhaint tar éis tuairisceNí aisíocann sé airgead; mura bhfreagraíonn sé, is féidir dul chuig Coimisiún na Meán nó chuig an CCPC (rialtóirí faoin Acht um Sheirbhísí Digiteacha)

Is iad dhá rud a sheiceálann an GRAI i ndáiríre: clár na sealbhóirí ceadúnais agus gearáin faoi shárú oibleagáide ag sealbhóir ceadúnais. Níl ráiteas le fáil sna foinsí a seiceáladh ar cad a dhéanann sé leis an eolas a chuirtear chuige trí fhoirm na bhfiosrúchán ginearálta. Deir an GRAI go bhfuil sé ina chion coiriúil geallta a thairiscint gan cheadúnas, le téarma príosúnachta suas le hocht mbliana. Deir sé freisin go bhfuil obair tosaithe aige ar oibreoirí gan cheadúnas a aithint (an 30 Meitheamh 2026). Maidir le gearáin faoi oibreoirí ceadúnaithe, féach an treoir ghinearálta ar ghearáin faoi oibreoirí cearrbhachais.

Tairiscintí breise: ‘aisghabháil’ ar tháille agus cuntas bainc ar iasacht

Má rinneadh calaois ort cheana, is féidir go dtiocfaidh daoine eile i dteagmháil leat ag rá go bhfaighidh siad d'airgead ar ais ar tháille, a deir ComReg. Is é an patrún céanna atá sa tairiscint duaise thuas: íocaíocht roimh ré ar airgead a gealladh. Ná híoc táille roimh ré le duine ar bith a thugann an cineál sin tairisceana.

Is féidir go mbeidh tairiscint eile i gceist freisin. D'fhéadfaí iarraidh ort do chuntas bainc a ligean do dhuine eile a úsáid, nó airgead a fuair tú a aistriú ar aghaidh ar choimisiún. Deir FraudSMART gur foirm de sciúradh airgid é sin, rud is cion coiriúil. Ná lig do dhuine ar bith do chuntas bainc a úsáid. Deir an CCPC gur féidir téarma príosúnachta nó fíneáil a ghearradh ort fiú mura raibh a fhios agat.

Níl aon ghá náire a bheith ort. Tá camscéimeanna ag éirí níos sofaisticiúla de réir a chéile, a deir ComReg.

Camscéim nó díospóid le hoibreoir?

Nuair nach n-íocann oibreoir cearrbhachais airgead buaite, ní hionann sin agus camscéim i gcónaí. Má tá ceadúnas ón GRAI ag an oibreoir, is é gearán an chéad chéim. Tá an chuid sin mínithe sa treoir dar teideal ‘cad is féidir a dhéanamh nuair nach n-íoctar d'airgead buaite’. Má tá oibreoir gan cheadúnas i gceist, ní féidir foirm ghearán an GRAI a úsáid, de réir leathanaigh gearán an GRAI. Is é an t-aon chomhartha a bhfuil tacaíocht ó fhoinse oifigiúil leis: iarratas ar airgead breise sula scaoilfear an t-airgead buaite. Is ionann é agus an patrún sa chalaois crannchuir a bhfuil cur síos air ag an nGarda Síochána, ach comparáid é sin.

Cad is féidir a dhéanamh anocht?

Anocht, seiceáil do ráitis, athraigh do phasfhocail agus ullmhaigh na doiciméid don stáisiún. Seo na ceithre chéim san ord inar féidir iad a chur i gcrích. Tá an líne chabhrach ag an deireadh, don bhrú a bhíonn ar dhaoine an t-airgead a chaill siad a bhuachan ar ais.

  1. Seiceáil ráiteas gach cuntais agus cárta, agus cuir in iúl don bhanc aon idirbheart nár aithin tú.
  2. Athraigh na pasfhocail, ag tosú le do chuntas ríomhphoist agus le do chuntas baincéireachta ar líne.
  3. Cuir le chéile pictiúir scáileáin, dátaí, suimeanna agus sonraí an chuntais a d'iarr an caimiléir ort airgead a sheoladh chuige.
  4. Má bhraitheann tú brú an t-airgead a chaill tú a bhuachan ar ais, glaoigh ar an líne chabhrach náisiúnta le haghaidh cearrbhachais ar 1800 936 725 (GamblingCare.ie). Is le haghaidh cearrbhachais atá an líne, ní le haghaidh na camscéime féin.

An t-eolas is déanaí: 6 Deireadh Fómhair 2026. Tá an treoir seo bunaithe ar fhoinsí a seiceáladh an 6 Deireadh Fómhair 2026. Má athraíonn ComReg, an GRAI nó cleachtas na mbanc, athrófar an téacs seo freisin.

Ceisteanna coitianta

Camscéimeanna casaíní ar líne: cé dó a dtuairiscítear iad in Éirinn?

Do do bhanc ar dtús, mar is féidir leis an mbanc cárta a stopadh agus iarracht a dhéanamh an íocaíocht a aisiompú. Ansin tuairiscigh an cás do stáisiún áitiúil an Gharda Síochána. Is féidir fógra nó próifíl a thuairisciú don ardán freisin. Ní don GRAI a thuairiscítear calaois, agus ní féidir foirm ghearán an GRAI a úsáid faoi oibreoir gan cheadúnas.

Camscéimeanna casaíní ar líne: an bhfaighidh tú d'airgead ar ais ón mbanc?

B'fhéidir, ach níl sé cinnte. I bhformhór na gcásanna, ní mór don bhanc íocaíocht nár údaraigh tú a aisíoc, a deir Faisnéis do Shaoránaigh. Is deacra íocaíocht a sheol tú féin: tá aistrithe bainc deacair a rianú, agus is é an banc a chinneann an n-aisíocfar iad. Tuairiscigh an cás gan mhoill.

Fuair tú teachtaireacht á rá gur bhuaigh tú duais: an camscéim í?

Is dócha gur camscéim í má deirtear gur bhuaigh tú comórtas nó crannchur nár iontráil tú riamh, a deir FraudSMART. Is comhartha é an t-iarratas ar airgead chun duais a scaoileadh. Is é sin patrún na calaoise crannchuir a bhfuil cur síos air ag an Garda Síochána. Ná freagair, agus ná híoc.

Cad a chiallaíonn ‘Likely Scam’ ar théacsteachtaireacht?

Cuirtear an lipéad ar théacsteachtaireacht ó aitheantas seoltóra nach bhfuil cláraithe le ComReg. Is féidir gur ó ghnólacht dlisteanach a tháinig sí, nó gur camscéim í i ndáiríre. Ní ráthaíonn easpa lipéid go bhfuil teachtaireacht sábháilte, agus tá an bhlocáil le teacht, gan dáta.

An féidir camscéim a thuairisciú don GRAI?

Ní féidir foirm ghearán an GRAI a úsáid faoi oibreoir geallta gan cheadúnas; úsáidtear foirm na bhfiosrúchán ginearálta ina háit. Ní deirtear sna foinsí a seiceáladh cad a dhéanann an GRAI leis an eolas sin. Ní réitíonn sé díospóidí idir custaiméirí agus oibreoirí ach an oiread.

Cad atá le déanamh má thug tú sonraí cárta nó cóip de cháipéis aitheantais do shuíomh amhrasach?

Cuir an banc ar an eolas láithreach faoi shonraí an chárta, agus seiceáil do ráitis go rialta. Má sheol tú cóip de phas nó de cháipéis eile, déan teagmháil leis an eagraíocht a d'eisigh í, a deir FraudSMART. Deir an CCPC go n-iarrann siopaí bréige uimhir PSP nó sonraí pas nach dteastaíonn ó ghnólacht cuí.

Foinsí

Seiceáladh na foinsí go léir an 6 Deireadh Fómhair 2026, ach amháin nuair a thugtar dáta eile.