Is féidir fadhb chearrbhachais a aithint de réir na gceisteanna a chuirtear ar dhaoine i dtaighde oifigiúil. Tá dhá fhigiúr oifigiúla ann in Éirinn. Tá fadhb chearrbhachais ag 3.3% de dhaoine fásta, de réir staidéir ón Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta (ESRI). Foilsíodh é an 5 Deireadh Fómhair 2023. Sin thart ar 130,000 duine. Fuair an Bord Taighde Sláinte (HRB) 0.3% i dtaighde a rinneadh in 2019 agus in 2020.
D'úsáid an dá thaighde an ceistneoir céanna: naoi gceist faoin iompar agus faoina iarmhairtí. Cuireadh na ceisteanna ar líne, gan ainm, in 2023, agus aghaidh ar aghaidh sa bhaile in 2019 agus in 2020. Ní thomhaiseann an ESRI cé mhéad duine a d'iarr cabhair, agus ní diagnóis é toradh ar bith.
Má tá tú buartha fút féin nó faoi dhuine eile, glaoigh ar an líne chabhrach náisiúnta le haghaidh cearrbhachais ar 1800 936 725 (GamblingCare.ie). Tá an glao saor in aisce agus faoi rún.
Na figiúirí go hachomair
Míníonn an colún deireanach an difríocht idir an dá thaighde. Is ón ESRI na figiúirí go léir in 2023, ach amháin an ceann deireanach, a thagann ón HRB.
| Figiúr | Cad a thomhaistear | Foinse agus bliain | Modh |
|---|---|---|---|
| 3.3% (thart ar 130,000 duine) | Fadhb chearrbhachais (8 bpointe PGSI nó níos mó) | ESRI, 2023 | Ar líne, gan ainm; 2,850 duine fásta |
| 7.1% (thart ar 279,000 duine) | Fianaise mheasartha (3–7 bpointe) | ESRI, 2023 | An modh céanna |
| 15.0% (thart ar 590,000 duine) | Roinnt fianaise (1–2 phointe) | ESRI, 2023 | An modh céanna |
| 74.7% | Gan fianaise (0 pointe) | ESRI, 2023 | An modh céanna |
| 0.3% (thart ar 12,000 duine) | Fadhb chearrbhachais | HRB, 2019 go 2020 | Aghaidh ar aghaidh sa bhaile; 5,762 duine, 15 bliana d'aois nó os a chionn |
Fadhb chearrbhachais a aithint: naoi gceist faoin iompar
Tugtar an ‘Problem Gambling Severity Index’ (PGSI) ar an gceistneoir. Tá naoi gceist ann, agus fiafraíonn siad faoin méid a tharla le 12 mhí anuas.
Tá ceithre fhreagra féideartha ar gach ceist, ó ‘riamh’ go ‘beagnach i gcónaí’, agus tugtar idir 0 agus 3 phointe do gach freagra. Is 27 an t-uasmhéid.
Úsáideann an ESRI 8 bpointe nó níos mó mar thairseach don fhadhb chearrbhachais. D'fhéadfadh an chuma a bheith ar 8 bpointe gur scór íseal é, ach deir an ESRI go bhfuil an t-iompar atá san innéacs measartha dian.
Roinneann an HRB na naoi gceist ina dhá ghrúpa: ceithre chomhartha luatha agus cúig iarmhairt.
Ceithre chomhartha luatha
- geall a chur ar níos mó airgid ná mar is féidir leis an duine a chailleadh;
- níos mó airgid a chur i mbaol chun an mothú céanna a fháil;
- filleadh lá eile chun an t-airgead caillte a bhuachan ar ais;
- airgead a fháil ar iasacht, nó rud a dhíol, chun airgead a fháil don chearrbhachas.
Cúig iarmhairt
- fadhbanna sláinte, strus agus imní san áireamh;
- fadhbanna airgid don duine nó dá theaghlach;
- ciontacht faoin gcaoi a ndéanann an duine cearrbhachas, nó faoina bhfuil ag tarlú dá bharr;
- daoine eile a bheith ag cáineadh an chearrbhachais nó ag rá go bhfuil fadhb ann;
- an duine féin a bheith ag smaoineamh go bhféadfadh fadhb a bheith ann.
Ní fhiafraítear den duine ar chor ar bith cé chomh minic a dhéanann duine cearrbhachas ná cé mhéad a chaitheann sé. Fiafraítear cad a tharla dá bharr.
Comharthaí eile, agus airgead mar chomhartha
Ní chlúdaíonn an PGSI gach rud. Luann Údarás Rialála Cearrbhachais na hÉireann (GRAI) comharthaí eile ar a leathanach faoi dhíobháil chearrbhachais a aithint. Cuireann GamblingCare.ie 11 cheist ar fáil ar a shuíomh.
De réir an GRAI, bíonn cuid de na comharthaí le feiceáil san iompar. Ní bhíonn an duine in ann stop a chur leis an gcearrbhachas, in ainneoin na n-iarrachtaí roimhe seo. Glacann sé níos mó rioscaí de réir a chéile. Luann an tÚdarás freisin go n-úsáideann an duine cearrbhachas chun éalú ó mhothúcháin dhiúltacha, agus go gcreideann sé go mbuafaidh sé.
Cuireann GamblingCare.ie ceist faoi cheilt. An gcuireann an duine i bhfolach cé mhéad nó cé chomh minic a dhéanann sé cearrbhachas? An insíonn sé bréaga faoi? Cuireann sé ceist freisin faoi bheith cantalach nó mífhoighneach nuair a dhéantar iarracht an cearrbhachas a laghdú. Luann sé caidreamh, obair nó staidéar a bheith millte, agus an duine a bheith ag brath ar dhaoine eile chun fadhb airgid a réiteach.
Úsáideann an Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh an abairt ‘duine atá tugtha don chearrbhachas’. De réir an Bhoird, b'fhéidir go bhfuil duine tugtha don chearrbhachas mura féidir leis smacht a choinneáil ar an bhfonn dul i mbun cearrbhachais. Tarlaíonn sé sin in ainneoin an bhail a chuireann an cearrbhachas ar a shaol agus ar shaol a theaghlaigh.
Airgead mar chomhartha
Taispeánann ráiteas bainc an patrún go minic sula luann duine ar bith an cearrbhachas. Cabhraíonn sé freisin leis an gcéad cheist PGSI: an raibh sé d'acmhainn ag an duine an t-airgead sin a chailleadh?
Ar an meán, dúirt daoine a bhfuil fadhb chearrbhachais acu go gcaitheann siad €231 sa tseachtain, de réir an ESRI. Is é €108 an t-airmheán. Ciallaíonn sé sin go gcaitheann leath díobh níos lú ná €108. Is ionann an grúpa sin agus 28% den chaiteachas iomlán ar chearrbhachas.
Ní chinneann méid an airgid an bhfuil fadhb ann. Ní fhiafraíonn an PGSI de mhéid ar bith.
Is féidir leis na comharthaí céanna a bheith le feiceáil ar dhuine de do mhuintir. Tá treoir ar leith ann do theaghlaigh: tacaíocht do theaghlaigh nuair a bhíonn duine de do mhuintir ag cearrbhachas.
Má aithníonn tú cuid de na comharthaí seo, glaoigh ar an líne chabhrach náisiúnta le haghaidh cearrbhachais ar 1800 936 725 (GamblingCare.ie). Reáchtálann an Gambling Awareness Trust an tseirbhís. Is carthanas é. Is ó thabhartais ón tionscal gealltóireachta agus cearrbhachais in Éirinn a thagann a mhaoiniú ar fad, de réir an tsuímh féin. Ní seirbhís stáit í.
Molann Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) labhairt le dochtúir teaghlaigh freisin. Tá cur síos ar na seirbhísí eile sa treoir seo: cá bhfuil cabhair le fáil le fadhb chearrbhachais.
Cad a fuair an ESRI in 2023
Líon 2,850 duine fásta (18 mbliana d'aois nó os a chionn) ceistneoir PGSI ar líne idir an 21 Lúnasa agus an 5 Meán Fómhair 2023. Roghnaíodh iad ó thrí phainéal ar líne de chuid gníomhaireachtaí taighde. Rinneadh na torthaí a ualú de réir aoise, gnéis agus oideachais.
Roghnaigh an ESRI modh ar líne chun anaithnideacht a chothú. Is dóichí go n-insíonn daoine an fhírinne faoi ábhar íogair ar an mbealach sin.
Ní suim é an 15.0% sa tábla thuas. Is grúpa ar leith é: daoine a fuair 1–2 phointe. Má chuirtear na trí ghrúpa le chéile, tá comhartha éigin ag an gceathrú cuid de dhaoine fásta nó mar sin.
Seachnaíonn an ESRI na lipéid ‘riosca íseal’ agus ‘riosca measartha’, mar ní chiallaíonn siad go bhfuil duine slán ó fhadhb a fhorbairt.
Admhaíonn an ESRI teorainneacha an taighde. B'fhéidir nach léiríonn na torthaí daoine gan rochtain ar an idirlíon, daoine os cionn 80 bliain d'aois ná daoine nach bhfuil in ann ceistneoir a líonadh i mBéarla. Deir an ESRI go bhféadfadh an figiúr a bheith faoi bhun na fírinne fós.
Cé orthu a mbíonn an fhadhb níos coitianta?
| Aois | Fadhb chearrbhachais (ESRI, 2023) |
|---|---|
| Faoi bhun 30 | 4.3% |
| 30–39 | 6.7% |
| 40–49 | 4.1% |
| 50–59 | 1.8% |
| 60–69 | 0.7% |
| 70 nó os a chionn | 0.5% |
Tá fadhb chearrbhachais ag 3.6% d'fhir agus ag 2.9% de mhná. Níl an fhadhb teoranta d'fhir óga. Deir an ESRI go mbíonn sí coitianta i measc na mban freisin, agus i measc daoine a bhfuil oideachas níos airde acu.
Dúirt daoine a bhfuil an fhadhb acu go n-úsáideann siad meaisíní sliotáin agus cluichí casaíne níos minice ná daoine eile, go háirithe ar líne. Cur síos ar na torthaí atá ansin, ní míniú ar chúis.
3.3% nó 0.3%: cén fáth nach ionann an dá fhigiúr
Foilsíodh tuarascáil an HRB ar chearrbhachas i bPoblacht na hÉireann an 9 Feabhra 2022. Bhí 5,762 duine 15 bliana d'aois nó os a chionn páirteach, agus rinneadh na hagallaimh aghaidh ar aghaidh sa bhaile. Tháinig deireadh le bailiú sonraí i mí an Mhárta 2020 mar gheall ar COVID-19, nuair a bhí 88% den sampla beartaithe bainte amach.
| Gné | ESRI | HRB |
|---|---|---|
| Foilsithe | an 5 Deireadh Fómhair 2023 | an 9 Feabhra 2022 |
| Bailiú sonraí | 21 Lúnasa go 5 Meán Fómhair 2023 | Feabhra 2019 go Márta 2020 |
| Cé a bhí páirteach | 2,850 duine, 18 mbliana d'aois nó os a chionn | 5,762 duine, 15 bliana d'aois nó os a chionn |
| Modh | Ar líne, gan ainm | Aghaidh ar aghaidh sa bhaile |
| Fadhb chearrbhachais | 3.3% | 0.3% |
Is ábhar íogair é an cearrbhachas, agus admhaíonn an HRB féin go bhféadfadh daoine diúltú páirt a ghlacadh, nó an fhírinne iomlán a choinneáil siar. Deir an ESRI gur dócha go mbeadh drogall ar dhaoine a bhfuil taithí dhona acu ar an gcearrbhachas é a admháil le strainséir. Is fíor sin go háirithe in agallamh aghaidh ar aghaidh.
Is é an t-am an dara cúis a luann an ESRI. Tháinig deireadh le bailiú sonraí an HRB breis is trí bliana roimh bhailiú sonraí an ESRI.
Ní thaispeánann an dá fhigiúr treocht. Ní hé go bhfuil an fhadhb deich n-uaire níos mó. Tá dhá mhodh éagsúla i gceist, agus dhá thréimhse éagsúla.
Níl an ESRI ag cáineadh an HRB: deir sé gur taighde ardchaighdeáin é. Admhaíonn sé freisin nach samplaí randamacha iad painéil ar líne, agus go bhféadfadh claonadh dá gcuid féin a bheith iontu. Úsáidtear figiúr an ESRI mar phríomhfhigiúr san alt seo, mar is é an ceann is déanaí é.
Cad nach n-insíonn na figiúirí
Níl eolas ar cé mhéad duine a d'iarr cabhair sna foinsí a seiceáladh. Ní chlúdaíonn staidéar an ESRI ach daoine 18 mbliana d'aois nó os a chionn, mar sin níl aon eolas ann faoi leanaí.
Is ceistneoir scagthástála é an PGSI, ní diagnóis chliniciúil. Deir an ESRI go bhféadfadh an t-iompar a thomhaiseann sé a bheith faoi bhun diagnóis chliniciúil ar ‘gambling disorder’.
Dúirt 67% de dhaoine a bhfuil an fhadhb acu gur mhaith leo níos lú cearrbhachais a dhéanamh. Is tromlach é sin. Ní hionann fadhb agus gan suim in athrú.
Is ó 2023 an figiúr is déanaí. Ní bhfuarthas tomhas oifigiúil is nuaí sna foinsí a seiceáladh an 6 Deireadh Fómhair 2026.
Féintástáil an GRAI
Tá féintástáil ag an Údarás chun tuiscint a fháil ar an tionchar atá ag cearrbhachas ort, de réir an Bhoird um Fhaisnéis do Shaoránaigh. Is é an PGSI céanna é: naoi gceist, agus scór idir 0 agus 27.
Tá an nasc chuig an gceistneoir ar leathanach an GRAI faoin ‘Problem Gambling Severity Index’. Tá an ceistneoir ar fáil i mBéarla amháin (seiceáilte an 6 Deireadh Fómhair 2026).
Mínítear an scór mar seo ag an Údarás: 0–2 ‘Low risk’, 3–7 ‘Moderate risk’, 8 nó níos mó ‘High risk’. Molann sé tacaíocht a lorg ag 8 nó níos mó. Úsáideann an tÚdarás na lipéid sin ina threoir féin, ach ní úsáideann an ESRI iad.
De réir an GRAI, is tomhas gearr é an PGSI ar iompar cearrbhachais fadhbach i measc an daonra i gcoitinne.
Tá tuilleadh faoi chearrbhachas freagrach ar leathanach BonusOut faoi chearrbhachas freagrach.
Ceisteanna coitianta
Conas fadhb chearrbhachais a aithint, agus cad iad na comharthaí?
Úsáideann an ESRI agus an HRB an PGSI. Tosaíonn na comharthaí le geall a chur ar níos mó airgid ná mar is féidir a chailleadh. Leanann iarrachtaí airgead caillte a bhuachan ar ais agus airgead a fháil ar iasacht. Ansin tagann fadhbanna sláinte agus airgid, ciontacht agus cáineadh ó dhaoine eile. Ní diagnóis é liosta comharthaí.
Cé mhéad duine in Éirinn a bhfuil fadhb chearrbhachais acu?
Tá fadhb chearrbhachais ag 3.3% de dhaoine fásta, thart ar 130,000 duine, de réir an ESRI in 2023. Fuair an HRB 0.3% in 2019 agus in 2020. Ní hionann an dá mhodh, mar sin ní thaispeánann an dá fhigiúr treocht. Tá an míniú thuas.
Cén fáth a bhfuil figiúr an ESRI níos airde ná figiúr an HRB?
Cuireadh ceisteanna an ESRI ar líne, gan ainm, in 2023. Cuireadh ceisteanna an HRB aghaidh ar aghaidh sa bhaile idir 2019 agus mí an Mhárta 2020. Deir an ESRI gur dócha go mbeadh drogall ar dhaoine a bhfuil fadhb acu í a admháil le strainséir. Dhá mhodh éagsúla atá i gceist.
An diagnóis é toradh an PGSI?
Ní hea. Ceistneoir scagthástála é an PGSI. De réir an GRAI, is tomhas é ar iompar cearrbhachais fadhbach i measc an daonra i gcoitinne. Má tá 8 bpointe nó níos mó agat, molann an GRAI tacaíocht a lorg. Is féidir labhairt le do dhochtúir teaghlaigh nó glaoch ar an líne chabhrach.
An ionann cearrbhachas go minic agus fadhb chearrbhachais?
Ní hionann. Ní fhiafraíonn an PGSI cé chomh minic a dhéanann duine cearrbhachas ná cé mhéad a chaitheann sé. Fiafraíonn sé an raibh sé d'acmhainn ag an duine an t-airgead a chailleadh, agus cad a tharla dá bharr: sláinte, airgead, ciontacht agus cáineadh.
Cá bhfuil féintástáil le fáil chun fadhb chearrbhachais a aithint?
Tá an ceistneoir PGSI ar fáil ar leathanach an GRAI, i mBéarla amháin (seiceáilte an 6 Deireadh Fómhair 2026). Tá naoi gceist ann agus scór idir 0 agus 27. Tá cur síos ar an bhféintástáil i nGaeilge ar leathanach an Bhoird um Fhaisnéis do Shaoránaigh.
Cé leis ar féidir labhairt faoi fhadhb chearrbhachais?
Is féidir glaoch ar an líne chabhrach ar 1800 936 725 (GamblingCare.ie). Molann FSS labhairt le dochtúir teaghlaigh freisin. Ní gá duit a bheith cinnte go bhfuil fadhb ort sula nglaonn tú.
Conas a aithnítear fadhb chearrbhachais ar dhuine eile?
Is féidir na comharthaí céanna a bheith le feiceáil: an duine ag fáil airgid ar iasacht, ag ceilt an chearrbhachais, ag insint bréaga faoi agus fadhbanna airgid sa teaghlach. Ní diagnóis é liosta comharthaí, ach an oiread. Tá treoir ar leith ann do theaghlaigh, agus tá an líne chabhrach ar fáil freisin do dhaoine atá buartha faoi dhuine eile.
Cad is féidir a dhéanamh anocht, má tá amhras ort
Má tá amhras ort, is fiú cearrbhachas fadhbach a aithint go luath. Seo trí chéim, ceann ar cheann.
- Líon an fhéintástáil ar leathanach an GRAI, agus freagair go hionraic. Ní diagnóis é an scór.
- Glaoigh ar an líne chabhrach náisiúnta le haghaidh cearrbhachais ar 1800 936 725. Tá an glao saor in aisce agus faoi rún.
- Iarr ar do bhanc bloc cearrbhachais a chur ar do chárta.
Más mian leat féineisiamh a iarraidh ar oibreoir, tá an próiseas leagtha amach i dtreoir ar leith: féineisiamh: cad is féidir a dhéanamh inniu. Eolas ginearálta é seo, ní comhairle leighis. Ní gá fadhb chearrbhachais a aithint go cinnte sula nglaonn tú.
Foinsí
Seiceáilte an 6 Deireadh Fómhair 2026.
- ESRI: Measures of problem gambling, gambling behaviours and perceptions of gambling in Ireland (an 5 Deireadh Fómhair 2023)
- ESRI: Research Series 169 (PDF)
- HRB: Gambling in the Republic of Ireland, 2019 go 2020 (an 9 Feabhra 2022)
- GRAI: Identifying Gambling Harm
- GRAI: Problem Gambling Severity Index
- GamblingCare.ie: Problem Gambling Signs
- GamblingCare.ie: an líne chabhrach, an soláthraí
- An Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh: cúnamh do dhuine atá tugtha don chearrbhachas (an 19 Márta 2025)
- FSS: andúil agus do shláinte mheabhrach (an 12 Meitheamh 2025)